جمعه  31 شهريور 1396 
 
 درباره PET/CT

PET (تصویربرداری با مواد رادیو اکتیو  پوزیترون دهنده):یکی از روش های تصویر برداری در پزشکی هسته ای است. ابزاری قدرتمند و غیر تهاجمی  که قادر است از طریق نشان دادن تغییرات متابولیک و عملکردی ضایعه اطلاعاتی را در جهت تشخیص و درمان بیماری ها دراختیار پزشک قرار دهد که ممکن  است از طریق سایر روش های تصویر برداری شامل CT اسکن و MRI بدست نیاید.
PET-CT با انجام دو روش PET و CT  همزمان اطلاعات دقیقی از وضعیت متابولیک /عملکردی ضایعات و جزئیات آناتومیک آنها را فراهم می آورد.به علاوه با انجام  Attenuation Correction جزییات ظریف تر و با دقت بالاتری در زمان کوتاهتر بدست می دهد .
در اکثر موارداسکن  PETبا رادیو داروی FDG –F18 انجام میشود که در حقیقت گلوکز   نشاندار شده با  ماده رادیو اکتیو(فلوئور 18 ) است  که اغلب  بطور وریدی تزریق می گردد.این ماده در سلول های با متابولیسم بالا نظیر تومورها، التهاب ها و عفونت ها به شدت جذب می شود.
مهمترین کاربرد های PET-CT در بیماری های بدخیم، بیماری های ایسکمیک قلبی و بیماری های مغز است.
در بیماری های بدخیم و سرطانها امکان تصویر برداری همزمان از ویژگی های متابولیک و آناتومیک ضایعه را خصوصاٌ در سلولهای بدخیم با رشد سریع فراهم می آورد. ضایعات با اندازه کوچک از طریق PET کشف شده و  با CT محل دقیق تر آن ها مشخص می شود . مزیت انجام همزمان دو روش بررسی در قالب یک روش و تکمیل آن در مدت زمان کوتاه   (30 دقیقه) PET-CT را به یک روش مطلوب جهت بررسی بیماری های بدخیم تبدیل کرده است. تصویربرداری به روش PET-CT به دلیل تلفیق خصوصیات آناتومیک و متابولیک ضایعه این امکان را به پزشک معالج می دهد که بهترین استراتژی های تشخیصی و درمانی را در مناسب ترین زمان به کار گیرد.
PET-CT بیشترین کاربرد را در سرطان های ریه، کولون و رکتوم ، لنفوم، پستان، ملانوم، مری، تومورهای سر و گردن، تیروئید، تخمدان، سرویکس و بیضه دارا می باشد. مهمترین مزایای تصویر برداری به روش PET-CT در بیماری های بدخیم شامل موارد زیر می باشد:  

  1. تشخیص بیماری در مراحل اولیه  
  2. کاهش نیاز به انجام اقدامات تهاجمی جهت تعیین وسعت بیماری
  3. امکان بررسی دقیقتر وسعت بیماری به دلیل رزولوشن و حساسیت بالا
  4. امکان بررسی آسانتر وسعت بیماری به دلیل انجام اسکن از تمام بدن در یک مرحله
  5.  راهنمای انتخاب درمان ارجح،ارزیابی پاسخ به درمان و اثر بخشی آن
  6.  تشخیص زودرس عود و افتراق عود بیماری از تغییرات بافتی ناشی از درمان های جراحی و یا رادیوتراپی
  7.  تعیین پیش آگهی بیماری در مراحل اولیه قبل از شروع درمان
  8.  امکان تعیین دقیق محل ضایعه جهت انجام بیوپسی و اقدامات درمانی از قبیل جراحی و رادیوتراپی  
  9.   ممکن است بتواند در کاهش هزینه های کلی درمان نقش داشته باشد.


کاربرد مهم دیگر PET-CT در بیماری های قلبی است که می تواند با صحت بالا وضعیت خونرسانی دیواره قلب، زنده بودن عضله قلب و عملکرد آن را مشخص کند.  در بیماری های مغزی نیز در موارد اختلالات حافظه و آلزایمر و نیز در تعیین دقیق کانون تشنج جهت تشخیص و راهنمایی جراح (در صورت نیاز به مداخله جراحی در موارد تشنج های مقاوم به درمان) کاربرد دارد.

    آمادگی های قبل از انجام اسکن :

  • روز قبل از انجام اسکن یک غذای پر پروتئین و کم کربوهیدرات میل شود.
  •   روز قبل از انجام اسکن فعالیت های فیزیکی محدود شود .
  • بیماران دیابتی لازم است از چند روز قبل رژیم غذایی و سطح گلوکز سرمی خود را تحت کنترل قرار دهند. سطوح خیلی بالای گلوکز سرم خون منجر به رقیق شدن گلوکز رادیواکتیو تزریقی در بدن و لذا بروز اختلال در نتایج اسکن خواهد شد.
     
  • حداقل 6 ساعت قبل از انجام اسکن ناشتایی لازم است. نوشیدن آب بلا مانع است. از مصرف آب طعم دار، قهوه، چای، ماء الشعیر ، آدامس، آدامس ترک سیگار، آبنبات ، قرص نعناع، آب میوه، شربت سرفه و هرگونه مکمل های رژیمی حتی از انواع بدون قند آن خودداری شود. مصرف این مواد می تواند بر روی  نتایج اسکن تأثیر بگذارد.
     
  • قبل از انجام اسکن آب کافی نوشیده شود.
     
   آیا انجام اسکن عوارضی د ارد؟
در حال  حاضر سالانه 2 میلیون PET-CT در سراسر دنیا انجام می شود. تا کنون عارضه ای از تزریق قند نشاندار و سایر داروهای PET گزارش نشده است. این داروی رادیو اکتیو نیمه عمر بسیار کوتاهی دارد و بعد از 24 ساعت از تزریق تقریباٌ به طور کامل از بدن پاک می شود. حال عمومی بیمار بعد از انجام اسکن کاملا خوب است و مجاز به استفاده از هرگونه غذا و مایعات یا داروهای قبلی می باشد.
-    میزان اشعه ای که بیمار دریافت می کند چقدر است؟
این میزان معادل انجام کمتر از یک CT اسکن معمولی و نیز معادل میزان کل اشعه ای است که در طی دو- سه سال از محیط به طور طبیعی دریافت می شود. این میزان تشعشع بسیار کم است و در صورت عدم بارداری و شیردهی ضرری ندارد. به علاوه از آنجا که قند رادیواکتیو از طریق کلیه ها و مثانه دفع می شود،  لذا مصرف هر چه بیشتر آب و دفع هرچه بیشتر ادرار میزان تشعشع دریافتی را به حداقل خواهد رساند. لازم است از تماس نزدیک با افراد خانواده و دوستان، به ویژه کودکان زیر 18 سال و خانم های باردار تا 18 ساعت بعد  از تزریق خودداری کرد .
-    بارداری و شیردهی
در صورت شیردهی، تا 24 ساعت بعد از انجام تزریق از شیر دادن  خودداری شود.  
انجام این اسکن  در خانم های باردار جنین را در معرض تشعشع قرار می دهد. لذا انجام اسکن باید با مضار منفعت سنجی دقیق انجام شود.